Η Ελλάδα πιστεύει ότι το μέλλον της είναι κάτω από το νερό

Κάποιοι σε αυτή την δημοφιλή χώρα πιστεύουν ότι το μέλλον του αρχαιολογικού τουρισμού είναι υποβρύχιο, ένα μέρος με περισσότερη μαγεία και «γλυκό μυστήριο».

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, έξω από ένα νησί που ονομάζεται Αλόννησος στην ανατολική ακτή της Ελλάδας, ένας ψαράς βρήκε κατά τύχη ένα ναυάγιο που θα γινόταν γνωστό ως «ο Παρθενώνας των ναυαγίων».

«Όπως κατεβαίνεις και το βλέπεις από ψηλά και βλέπεις τον όγκο του ναυαγίου, είναι πραγματικά εντυπωσιακό», είπε ο Παναγιώτης Αναγνώστου, δύτης και ιδιοκτήτης της Alonissos Seacolours . «Είναι περίπου 25 μέτρα μήκος και 11 μέτρα πλάτος. Είναι σαν να γυρνάω πίσω στο χρόνο—πριν από 2.500 χρόνια».

Το ναυάγιο της Περιστέρας, η επίσημη ονομασία του, χρονολογείται από τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. Είναι το πρώτο υποθαλάσσιο μουσείο στην Ελλάδα και μια από τις σημαντικότερες επενδύσεις της χώρας σε μια αγορά που σήμερα βρίσκεται σε άνοδο: τον υποθαλάσσιο τουρισμό. Σύμφωνα με μια πρόσφατη έκθεση του οργανισμού έρευνας αγοράς Future Market Insights , η παγκόσμια αγορά καταδυτικού τουρισμού εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 2,9 δισεκατομμύρια δολάρια το 2022, αριθμός που αναμένεται να διπλασιαστεί την επόμενη δεκαετία.

«Το ενδιαφέρον του κόσμου εστιάζεται πλέον σε αυτού του είδους τον τουρισμό, είτε σε αυτό που βλέπεις από τις ακτές είτε στα ναυάγια. Νομίζω ότι αυτό συμβαίνει γιατί ο εξοπλισμός έχει τελειοποιηθεί και έχει γίνει πιο προσιτός για οποιονδήποτε στις μέρες μας», λέει η Ελένη Μπάνου, η νέα διευθύντρια της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων Ελλάδας.

Για την Μπάνου, μια έμπειρη αρχαιολόγος με Ph.D. από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, αυτή η νέα θέση είναι απλώς μια νέα πρόκληση. Το 2016 ο Μπάνου υποδέχθηκε τον τότε πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Μπαράκ Ομπάμα, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα και τον περιηγήθηκε στην Ακρόπολη ως διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων της πόλης.

Τώρα στο νέο της ρόλο, ελπίζει να γνωρίσει στον κόσμο τις υποθαλάσσιες αρχαιότητες της Ελλάδας. «Πιστεύω ότι η υποβρύχια αρχαιολογία είναι στα σπάργανα. Είναι το μέλλον της αρχαιολογίας στην Ελλάδα. Είναι ένας εντελώς διαφορετικός κόσμος», λέει.

Το συγκεκριμένο ναυάγιο επιλέχθηκε ως το πρώτο υποθαλάσσιο μουσείο της Ελλάδας κυρίως λόγω του τεράστιου αρχαιολογικού του ενδιαφέροντος. «Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα αρχαία ναυάγια που έχουμε στην Ελλάδα. Πιθανότατα έφερε περίπου 3.000 αμφορείς, δύο τύπους του, που περιείχαν κρασί. Πρέπει να είχε φορτίο γύρω στους 400 τόνους και πιθανότατα κατευθυνόταν από τη βόρεια Ελλάδα προς την Αθήνα. Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το τι ακριβώς συνέβη, αλλά το πιθανότερο είναι ότι πιάστηκε σε κάποια ξαφνική αλλαγή του καιρού και αυτός είναι ο λόγος που βυθίστηκε», εξηγεί ο Δημήτρης Κουρκουμέλης, αναπληρωτής διευθυντής της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων και αρχαιολόγος καθώς και ερασιτέχνης δύτης.

Το φορτίο του αρχαίου ναυαγίου περίπου 3.000 αμφορέων κοντά στη νησίδα Περιστέρα στο Αιγαίο Πέλαγος.

Υποθαλάσσιο Μουσείο Περιστέρας/Δήμος Αλοννήσου

Το υποβρύχιο μουσείο άνοιξε τις πόρτες του το καλοκαίρι του 2020 σε πιλοτική βάση για δύο χρόνια και φέτος το καλοκαίρι λειτουργεί επίσημα με σύστημα εισιτηρίων. Όμως μόνο το εισιτήριο είναι 50 ευρώ, ποσό που οι ντόπιοι ανησυχούν ότι μπορεί να είναι αποτρεπτικό για τους επισκέπτες, δεδομένου ότι το καταδυτικό κέντρο που θα οργανώσει το ταξίδι, με εξοπλισμό και μεταφορικά, χρεώνει άλλα 80 ευρώ.

«Αισθανόμαστε ότι το κόστος του εισιτηρίου είναι δυσβάσταχτο. Δεν είναι για όλους», λέει η Αναγνώστου. «Θέλαμε να είναι προσβάσιμο σε οποιονδήποτε έχει τα προσόντα και μπορεί να βουτήξει».

Για να καταδυθείτε πρέπει να έχετε πιστοποιητικό δεύτερου επιπέδου, που σημαίνει ότι μπορείτε να βουτήξετε κάτω από 18 μέτρα. Μόλις βρεθείτε εκεί κάτω, με τη βοήθεια του εκπαιδευτή, μπορείτε να κολυμπήσετε γύρω από το ναυάγιο τρεις φορές και υπάρχουν πινακίδες που σας ενημερώνουν για τα διάφορα αντικείμενα που βλέπετε. Κάθε κατάδυση διαρκεί περίπου 30 λεπτά.

Παρά το γεγονός ότι το υποβρύχιο μουσείο ξεκίνησε τη λειτουργία του κατά τη διάρκεια της πανδημίας με ταξιδιωτικούς περιορισμούς και lockdown σε όλο τον κόσμο, περίπου 600 άνθρωποι από όλο τον κόσμο το επισκέφτηκαν τα δύο πρώτα δύσκολα χρόνια.

«Έχουν ήδη γίνει κάποιες επισκέψεις φέτος, αλλά είναι ακόμη νωρίς, γιατί η τουριστική περίοδος στην Αλόννησο ξεκινά συνήθως τον Ιούλιο. Ο κόσμος πάντως δείχνει ενδιαφέρον, γιατί είναι κάτι το ιδιαίτερο» λέει ο Κουρκουμέλης για τις δυνατότητες του νεοσύστατου μουσείου. Όσον αφορά το κόστος του εισιτηρίου, εξηγεί ότι η λειτουργία ενός τέτοιου μουσείου είναι αρκετά δαπανηρή, αλλά το υπουργείο Πολιτισμού είναι ανοιχτό σε προτάσεις και υπάρχουν περιθώρια ανάπτυξης. «Σε τελική ανάλυση, η κατάδυση είναι ένα ακριβό άθλημα», λέει.

Το ναυάγιο περιβάλλεται επίσης από ένα σύστημα παρακολούθησης πέντε καμερών που εκπέμπουν ζωντανά 24/7 διαδικτυακά για όσους δεν μπορούν να πάνε, αλλά και για τους υπαλλήλους που φροντίζουν να μην γίνεται τίποτα παράνομο στον ιστότοπο.

Η Περιστέρα ήταν η πρώτη, αλλά σίγουρα δεν θα είναι η τελευταία. Το αρχιπέλαγος των Σποράδων, όπου βρίσκεται η Αλόννησος στα παράλια της Θεσσαλίας στην κεντρική Ελλάδα, ήταν πάντα ένα από τα πιο όμορφα μέρη της χώρας. Επίσης φιλοξενεί πολλές υποβρύχιες αρχαιότητες. Αυτό το καλοκαίρι λοιπόν, εκτός από την Περιστέρα, στην περιοχή ξεκίνησαν να λειτουργούν άλλα τρία υποθαλάσσια μουσεία.

Ζωντανή μετάδοση του υποβρύχιου μουσείου είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο για όσους δεν μπορούν να κάνουν το ταξίδι.

Υποθαλάσσιο Μουσείο Περιστέρας/Δήμος Αλοννήσου

«Το πρώτο είναι ένα ύστερο ρωμαϊκό ναυάγιο που μετέφερε πιθάρια σε ένα νησάκι που ονομάζεται Κύκυνθος και είναι σχετικά ρηχό. σχεδόν κανείς μπορεί να το δει να κολυμπάει από ψηλά», λέει ο Κουρκουμέλης. Το δεύτερο είναι ένα βυζαντινό ναυάγιο που παρόλο που ανασκάφηκε έχει διάσπαρτους αμφορείς. Είναι σε ένα ακρωτήρι που λέγεται Τηλέγραφος. Το τρίτο είναι σε μια περιοχή που ονομάζεται Γλάρος όπου πιθανότατα αγκυροβόλησαν πλοία και έτσι υπάρχουν άγκυρες, αμφορείς και άλλα αντικείμενα διάσπαρτα στον βυθό της θάλασσας από διάφορες περιόδους. Έχει δημιουργηθεί μια διαδρομή μεταξύ αυτών των αντικειμένων.

Ταυτόχρονα, τρία ακόμη ναυάγια στην ίδια περιοχή εξετάζονται για να ανοίξουν μέσα στα επόμενα χρόνια, τοποθετώντας την Ελλάδα ψηλότερα στον χάρτη του υποθαλάσσιου τουρισμού.

Δεν είναι όμως μόνο η αρχαία που τραβάει την προσοχή των δυτών. Ο βυθός της Ελλάδας υπήρξε για αιώνες το σπίτι ναυαγίων από διαφορετικές εποχές. «Υπάρχουν αμέτρητοι σε όλη την Ελλάδα. Μέχρι στιγμής αυτά που έχουν ανακαλυφθεί είναι κοντά στα 1.000. Ωστόσο, από τα στοιχεία που υπάρχουν και κάποια ευρήματα σε άλλα ναυάγια, είναι σίγουρα πολλά περισσότερα. Η πλοήγηση ήταν πάντα σημαντική στην Ελλάδα», λέει ο Κουρκουμέλης.

Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, τυχόν ναυάγια από το 1830 και μετά —κυρίως από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο— έχουν κηρυχτεί ως μνημεία. Από τον περασμένο Απρίλιο, 91 από αυτά τα σύγχρονα ναυάγια μπορούν να επισκεφθούν για καταδύσεις αναψυχής, αλλά μόνο μετά από επίσημη τεκμηρίωση της τοποθεσίας, το ιστορικό του ναυαγίου και οποιεσδήποτε πληροφορίες σχετικά με πυρομαχικά που μπορεί να υπάρχουν ακόμη σε αυτό, συμπεριλαμβανομένου φωτογραφικού υλικού του σημείου.

«Από αυτά τα 91 ναυάγια, τα 11 έχουν την τελική τεκμηρίωση και τώρα μπορεί κανείς να βουτήξει με ασφάλεια», λέει ο Κουρκουμέλης. Για την προστασία και προστασία του ίδιου του ναυαγίου, αποφασίστηκε να μην επιτραπεί σε επισκέπτες δύτες να εισέλθουν στο ναυάγιο. «Όσοι ενδιαφέρονται για καταδύσεις, πρέπει να ενημερώσουν το υπουργείο 24 ώρες νωρίτερα, στέλνοντας email με τις λεπτομέρειες και τη διαδικασία κατάδυσης», εξηγεί.

Ανάμεσα στα 11 σύγχρονα ναυάγια που βρίσκονται σε όλη την Ελλάδα, από την Κρήτη μέχρι τις Κυκλάδες, την Εύβοια και τη Χαλκιδική στα βόρεια της χώρας, είναι ο μικρός αδερφός του Τιτανικού, το HMHS Britannic, το οποίο βυθίστηκε μετά από χτύπημα σε γερμανική νάρκη στις 21 Νοεμβρίου 1916, στο το Αιγαίο Πέλαγος. Το ναυάγιο εντοπίστηκε από τον Jacques-Yves Cousteau το 1975 κοντά στο νησί της Κέας. Δεν υπάρχει εισιτήριο για εκείνο το ναυάγιο, αλλά όπως τονίζει η Μπάνου: «Τέτοιες καταδύσεις δεν είναι μόνο ψυχαγωγικές, είναι και μάθηση, γι’ αυτό πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να δείξουμε σεβασμό. Βλέπουμε αλλά δεν ενοχλούμε το περιβάλλον, δεν αγγίζουμε, δεν παίρνουμε τίποτα μαζί μας».

Όσο για εκείνους που οι καταδύσεις δεν είναι το δυνατό τους κοστούμι, υπάρχουν παράκτιες περιοχές όπου κάποιος μπορεί να κολυμπήσει πάνω από τα ερείπια των αρχαίων πολιτισμών.

«Σχεδόν όλη η μεγάλη ακτογραμμή της Ελλάδας έχει παραθαλάσσιους οικισμούς, μέρος των οποίων έχει πλέον βυθιστεί στη θάλασσα. Αυτό είναι συνήθως ορατό με γυμνό μάτι. Είναι στη Μεθώνη, στην Επίδαυρο, στο Παυλοπέτρι κ.λπ.», λέει η Μπάνου.

Το Παυλοπέτρι , που βρίσκεται στην Ελαφόνησο, είναι ίσως το πιο σημαντικό από όλα. Ανακαλύφθηκε το 1904, αλλά πέρασαν χρόνια πριν γίνει πραγματικά κατανοητή η σημασία του. Είναι μια σπάνια προϊστορική πόλη, που πιστεύεται ότι είναι η παλαιότερη βυθισμένη πόλη στον κόσμο. «Δεν υπάρχει εισιτήριο εκεί και κάποιος μπορεί να το δει χρησιμοποιώντας μόνο μάσκα και βατραχοπέδιλα», λέει ο Κουρκουμέλης. “Είναι μόνο περίπου 1,5-2 μέτρα βάθος.”

Ενώ η Ελλάδα φημίζεται για την αρχαιολογία της γης, αυτό που βρίσκεται κάτω από το νερό είναι εξίσου ενδιαφέρον και το κολύμπι ανάμεσα σε υποβρύχιες αρχαιότητες μπορεί να μεταμορφώσει τις καλοκαιρινές σας διακοπές. Είναι ένας εναλλακτικός τρόπος για να απολαύσετε το καλοκαίρι, ένα διαφορετικό είδος διακοπών στις οποίες σιγά σιγά επενδύει η Ελλάδα.

«Ο υποβρύχιος κόσμος είναι ένας πιο μαγικός κόσμος», καταλήγει η Μπανού. «Έχει ένα γλυκό μυστήριο».

Συγγραφέας: Δημήτριος Ιωάννου

Πηγή: thedailybeast.com

. . .

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.