Πάρος: Σαν σήμερα στις 22 Μαϊου του 1944 απαγχονίστηκε από τους Γερμανούς ο Νικόλαος Στέλλας

Σαν σήμερα στις 22 Μαϊου του 1944 απαγχονίστηκε στο Τσιπίδο (Μάρπησσα) από τους Γερμανούς κατακτητές ο 23χρονος Παριανός της Εθνικής Αντίστασης Νικόλας Ιακώβου Στέλλας (1921-1944).

Αποφεύγω να χρησιμοποιήσω την λέξη “Ηρωας” γιατί πιστεύω όταν οι Γερμανοί τον έψηναν δίπλα στο καζάνι για να μαρτυρήσει το μόνο που δεν σκεφτόταν ήταν ότι θα γραφτεί το όνομα του σε ένα μάρμαρο και θα του καταθέτουν κάθε χρόνο στεφάνια αποκαλώντας τον Ήρωα. Η θυσία του δεν ήταν για τον τίτλο.

Ο Νικόλας σαν ελεύθερα σκεπτόμενος άνθρωπος και παρά το νεαρό της ηλικίας του κατάλαβε ότι ζωή χωρίς ελευθερία δεν έχει νόημα. Γι αυτό και τόλμησε. Κάτι που δυστυχώς την σημερινή εποχή λίγοι το καταλαβαίνουν. Παράλληλα με την θυσία του αυτή έδωσε θάρρος στους λίγους να συνεχίσουν τον αγώνα τους για την ελευθερία. Ανάμεσα στους ρουφιάνους, δοσίλογους και υποταγμένους αυτοί ήταν οι αντιδραστικοί, οι ανυπότακτοι, οι ελεύθερα σκεπτόμενοι της τότε εποχής. Σήμερα τους ονομάζουμε “ψεκασμένους”.

Είμαι σίγουρος ότι αν ήταν δυνατόν να εμφανιστεί ξανά μπροστά μας πολλοί θα έσκυβαν το κεφάλι από ντροπή.

Ο Νικόλαος Στέλλας γεννήθηκε στην Πάρο το 1921 και ήταν το πέμπτο από εννέα παιδιά της οικογένειας του Γιακουμή Στέλλα και της Μαριγώς Κυδωνιέως. Τον Μάϊο του 1944 και ενώ η Πάρος τελούσε υπό Γερμανική κατοχή, ο Νικόλαος Στέλλας συμμετείχε σε επιχείρηση δολιοφθοράς κατά των Γερμανών

Ας κάνουμε μία  ιστορική αναδρομή στα γεγονότα του Μαϊου του 1944 στα χωριά της Πάρου πέριξ του Γερμανικού αεροδρομίου,που βρισκόταν στον κάμπο των Μαρμάρων

Βρισκόμαστε στο Μάιο του 1944. Η Πάρος ζει υπό τη σκληρή καταπίεση της Γερμανικής Κατοχής, ἡ οποία ύστερα από τα γεγονότα της 16ης προς 17ης Μαΐου, στην περιοχή των κάτω χωριών (Τσιπίδου, Μαρμάρων, Δραγουλά) και του γερμανικού αεροδρομίου, γίνεται ακόμη σκληρότερη!

Τα γεγονότα, με τη σειρά που έλαβαν χώρα, έχουν ως ακολούθως:

Στην περιοχή Τρυπητή (στου Πετρή) αποβιβάζονται από την Ηρακλειά, τη νύχτα της 14ης Μαΐου, Άγγλοι κομάντος, που αποτελούνται από Έλληνες και άλλες αντιστασιακές εθνικότητες. Αρχηγός είναι ο Λοχαγός Δανός ευπατρίδης Anders Lassen. Κατ’ αρχήν κρύβονται σε μια παρακείμενη σπηλιά και μετά πηγαίνουν στην κατοικιά του Βαγγελή Περράκη.

Στη συνέχεια οδηγούνται στην κατοικιά του Ιάκωβου Στέλλα, που βρίσκεται κάτω από τους Αγίους Θεοδώρους, στη θέση Άη-Γιώργης «τα Δαμάλια» και παίρνουν για οδηγό και συνεργάτη τον 23ετή προτελευταίο γιο του Νικόλα, που εργαζόταν στο αεροδρόμιο και ήξερε να τους προφυλάξει στη μετακίνηση προς τα χωριά και στο αεροδρόμιο, αφού ο σκοπός τους ήταν η κάθε είδους καταστροφική δολιοφθορά των Γερμανών και των εγκαταστάσεών των. Ακολουθούν και οι αδελφοί του Νικόλα, Μανώλης και Χρήστος.

Την 1η ομάδα δράσεως αποτελούσαν οι Άγγλοι κομάντος και ο Νικόλας Στέλλας.

Την 2η ομάδα ο αστυνομικός, γενναίος Μανώλης Γρυλλάκης (που ο Ιωσήφ Αναγνωστάκης, Μακεδονομάχος Οπλαρχηγός με υψηλό πατριωτικό φρόνημα, τον είχε ορίσει υπαρχηγό), ο Ανθυπολοχαγός Σοφούλης, που είχε φθάσει από τη Μέση Ανατολή έμφορτος πατριωτικού ενθουσιασμού και από τον Γιάννη Νικητ. Αλιπράντη, αδελφό του γιατρού Στρατή Αλιπράντη, άνδρα με σοβαρή σκέψη και αποφασιστικότητα.

Την 3η ομάδα ο Αντώνης Δελέντας, παλληκάρι από το Δραγουλά, με ανδρειωμένη ψυχή και άλλοι. Φυσικά, υπήρχαν και οι βοηθητικές ομάδες, όπως η 4η, που αποτελούσαν ο Παναγιώτης Εμμ. Τσιγώνιας, 19ετής ριψοκίνδυνος νέος, ο μετέπειτα κουνιάδος του, τολμηρός καπτα Δημήτρης Περαντινός κ.α.

Οι ομάδες όλες, προσυνεννοημένες για την αποστολή κάθε μιας και την ώρα της κοινής δράσεως, που ήταν η 10.30 μ.μ. της 16ης Μαΐου, είχαν καταλάβει, με αυστηρή κάλυψη, νευραλγικά σημεία στο χώρο.

Η 1η ομάδα θα κατέστρεφε τους ασυρμάτους του Γαλιού και τις αντιαεροπορικές ισχυρές εγκαταστάσεις του αεροδρομίου (ο Γαλιός είναι μικρός λοφίσκος στα βορειοδυτικά του χωριού Μάρμαρα, με επίκαιρη φυσική θέση στο αεροδρόμιο).

Η 2η ομάδα θα περικύκλωνε την κατοικία του διοικητή του αεροδρομίου Tabel, που ήταν μέσα στο χωριό του Τσιπίδου και φυσικά φρουρούμενη, η 3η ομάδα θα κατέστρεφε τους κεντρικούς ασυρμάτους που βρισκόταν μέσα στο χωριό του Δραγουλά και η 4η βοηθητική ομάδα θα έκοβε το τηλεφωνικό καλώδιο στο ύψος της εκκλησίας της Φλουριάς, έξω από τους Μύλους του Τσιπίδου, που πεσμένο στο έδαφος πήγαινε στον Άγιο Αντώνιο, στην κορυφή του λόφου, που είχε περίοπτη θέα της περιοχής των τριών χωριών και του αεροδρομίου και που είχε επίσης ισχυρή στρατιωτική και αντιαεροπορική γερμανική δύναμη. Συγχρόνως, όμως, λόγω και του ύψους του λόφου και της φυσικής στρατιωτικής του θέσεως, έπαιζε και τον ρόλο «του Πύργου ελέγχου».

Η ώρα της δράσεως πλησίαζε και όλα είχαν και έβαιναν καλώς, όταν ένα ούρλιασμα σκύλου παρατεταμένο, ατελείωτο, απ’ τη θέση του Γαλιού, σκίζει θαρρείς τη νύχτα. Ακούγονται τρείς ισχυροί πυροβολισμοί και μια φωτοβολίδα μετατρέπει την περιοχή του αεροδρομίου και των τριών χωριών σε μέρα. Η κάλυψη φαίνεται να έχει χαθεί. Αλλά όχι όμως και το θάρρος των παλληκαριών των ομάδων, που γίνεται ορμητικότερο.

Η 4η βοηθητική ομάδα, στις 10.00 μ.μ. κόβει το καλώδιο προς τον Άγιο Αντώνιο. Η 2η εφορμά στην κατοικία του διοικητή Tabel, τον συλλαμβάνει προς απαγωγή και φονεύει τον υπασπιστή του. Άλλα μέλη της ίδιας ομάδας καταστρέφουν τους ασύρματους του Τσιπίδου και φονεύουν τους δυο Γερμανούς ασυρματιστές.

Η 1η ομάδα ενεργεί στο Γαλιό κατά το σχέδιο. Η 3η ομάδα στο Δραγουλά, καταστρέφει μια γερμανική αποθήκη και αποκόπτει την τηλεφωνική γραμμή προς το αεροδρόμιο.

Τα μεσάνυχτα όλα έχουν τελειώσει. Οι κομάντος που αποτελούν την 1η ομάδα συγκεντρώνονται στον Άγιο Χαράλαμπο, Νοτιοδυτικά του Τσιπίδου, σύμφωνα με το πρόγραμμα. Εκεί, στο προσκλητήριο για αναχώρηση λείπουν από την ομάδα τους δυο.Ο Νικόλας Στέλλας και ο Άγγλος γιατρός. 

Λόγω της εξελίξεως των συνθηκών, δεν είναι δυνατή η απαγωγή του διοικητή και τον αφήνουν βαριά τραυματισμένο. Η υπόλοιπη ομάδα παραλαμβάνει τον τραυματισμένο Γρυλλάκη και με τη φουσκωτή λέμβο, από το Πίσω Λιβάδι, επιβιβάζονται στο πλοίο των κομάντος, που τους περίμενε, και φεύγουν για την Ηρακλειά. Την επόμενη νύχτα παραλαμβάνουν τον Άγγλο γιατρό από την Τρυπητή, όπως ήταν συμφωνημένο (ο Tabel μεταφέρεται με αεράκατο στον Πειραιά).

Τη νύχτα της 16ης Μαΐου οι Γερμανοί συλλαμβάνουν τον άτυχο Νικόλα Στέλλα, τον οδηγό της 1ης ομάδας που βρέθηκε να είναι στη ζώνη του αεροδρομίου.

Την επομένη μέρα αφού υπέστη τυραννισμούς πρωτοχριστιανικής εποχής από τους Γερμανούς δικάστηκε και αποφασίσθηκε να εκτελεσθεί δι’ απαγχονισμού.Τον ρώτησαν: «Ποια είναι η τελευταία σου επιθυμία;» και εκείνος απάντησε «Να εξομολογηθώ και να κοινωνήσω». Τότε κάλεσαν τον ιερέα της ενορίας παπα Γιάννη Παπάζογλου από τον οποίο ο Στέλλας ζήτησε να μεταφέρει στους γονείς του το μήνυμα ………«να τον συγχωρήσουν για τον πόνο που τους προκάλεσε». Ανήμερα των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης τον οδήγησαν με τα χέρια δεμένα στο ικρίωμα στην πλατεία του Τσιπίδου. Αφού απαγχονίστηκε το πτώμα του εκτέθηκε σε δημόσια θέα για παραδειγματισμό στην πλατεία όπου σήμερα βρίσκεται η προτομή του (έργο του γλύπτη Νικ. Περαντινού).

* Ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Σοφούλης που συμμετείχε στην αποστολή….γράφει:
«Όταν διαπιστώθηκε ότι στην αποστολή μετείχαν τρία αδέλφια της οικογένειας Στέλλα, ο Χρήστος, ο Μανώλης και ο Νικόλας, τους τονίσαμε ότι για λόγους ασφαλείας θα πρέπει να μείνει μόνο ένας, ο γνώστης του αεροδρομίου των Γερμανών που θα γινόταν το σαμποτάζ».
-«Εγώ θα μείνω», είπε αυτόματα ο Νικόλας.
-«Ως εδώ που τους οδηγήσαμε καλά είναι», του απάντησε ο ένας εκ των αδελφών του».
-«Τι; Φοβάσαι;», τον έκοψε απότομα ο Νικόλας.
-«Κι αν πιαστείς, ξέρεις τι μπορεί να γίνει; Σκέφτεσαι πόσες μανάδες θα κλάψουν;»
-«Μόνο μία θα κλάψει! Η δική μας μάνα, καμία άλλη. Δεν πρόκειται να μαρτυρήσω τίποτα έστω και με κρεμάσουν!!!», απάντησε προφητικά ο Νικόλας και ο διάλογος έκλεισε.Νικόλαος Στέλλας……………….θυσίασε τα νιάτα του για την Ελευθερία και την πατρίδα και κέρδισε την αιωνιότητα και μια θέση στο Πάνθεον των Ελλήνων Ηρώων.

Το αγνό παλληκάρι, από τον «Άη Γιώργη τα Δαμάλια», στάθηκε ως την τελευταία του στιγμή με μοναδική αντοχή και ψυχική υπερηφάνεια «παράδειγμα τοις επιγιγνομένοις».

Ο Νικόλας Στέλλας, στην πραγματικότητα, ήταν ένα απλό, αγνό, τίμιο και εργατικό αγροτόπαιδο της νότιας Πάρου. Στην προτομή που στήθηκε στον τόπο του μαρτυρίου του, ο Παριανός γλύπτης Νικόλαος Περαντινός δεν πήρε ακριβώς την εξωτερική του εμφάνιση, αλλά τα στοιχεία που συγκροτούσαν την εξωτερική του υπόσταση, την γενναία ψυχή του και την ελληνική ευγένεια του πνεύματός του και εσμίλεψε τον υπερήφανο Νέο, που ίσως είναι ο γνησιότερος Νικόλας Στέλλας. Κι από τη μόνιμη αυτή ιερή θέση, θεάται αγέρωχα τον αέναο χρόνο και τα γεγονότα του!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *